Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jastrzębiu-Zdroju

Obiekt został wybudowany w 1891 r. na terenie Parku Zdrojowego jako Zakład Sanatoryjny dla Dzieci im. Najświętszej Marii Panny. W latach 50. XX w. przeprowadzono prace związane ze stworzeniem tutaj kościoła i klasztoru.

ul. 1 Maja 36, 44-330 Jastrzębie-Zdrój

(32) 476 22 58 serce.jezusa@neostrada.pl

Opis

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jastrzębiu-Zdroju jest świątynią parafialną rzymskokatolickiej parafii pod tym samym wezwaniem, która położona jest na terenie dekanatu jastrzębskiego należącego do archidiecezji katowickiej, a która została erygowana w 1951 r.

Unikalność tego obiektu sakralnego polega przede wszystkim na fakcie, iż został on wzniesiony jako budowla świecka – jeden z obiektów uzdrowiskowych, a mieścił się w nim tzw. Zakład Maryi. Budynek zbudowano na planie litery H. Dzieli się na trzy prostokątne segmenty, które rozdzielone są celowo utworzonymi szczelinami zwanymi dylatacjami. W holu segmentu środkowego budynku zachowały się oryginalne płytki ceramiczne oraz drewniane schody dwubiegowe ze spocznikami, a także oryginalna drewniana balustrada. Budynek posiada symetryczny dwukondygnacyjny dach, w którym w północnej połaci występują cztery facjatki kryte dachem dwuspadowym.

Obecnie skrzydło wschodnie obiektu zajmuje jednoprzestrzenne pomieszczenie zaadoptowane na kościół, gdzie w parterze ściany nośne zostały zastąpione słupami, a wydzielone pomieszczenie stanowi wspólne wnętrze z kościołem.

W posiadaniu parafii znajdują się zabytkowe sprzęty liturgiczne pochodzące z fundacji Najświętszej Marii Panny, do których można zaliczyć XIX-wieczne monstrancje, kielichy, puszki i latarnie służące kapłanom. W katakumbach znajduje się ponadto drewniana, malowana rzeźba „Chrystus z dziećmi”.

Data lub czas powstania

XIX w.

Budynek kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jastrzębiu-Zdroju został wzniesiony w 1891 r.

Materiał budowlany

Obiekt murowany – cegła.

Historia

Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa ma swoje początki w XIX w. i związana jest bezpośrednio z rozwojem uzdrowiska, które swój wielki renesans przeżywało pod koniec XIX w., gdy właścicielem „Zdroju” został bogaty bankier z Berlina – Landau. Wówczas to zaczęły powstawać lecznicze zakłady dziecięce: „Żydowski Zakład dla Dzieci” i ewangelicka „Betania”. W 1892 r. zawiązała się natomiast katolicka „Fundacja Najświętszej Maryi Panny”, obejmująca sanatorium dziecięce, prowadzone przez Siostry Boromeuszki z kaplicą znajdująca się początkowo na parterze budynku. W 1898 r. dokonano rozbudowy Zakładu – dobudowano wówczas piętro i dwa boczne skrzydła, a do jednego z nich przeniesiono kaplicę. W ołtarzu głównym umieszczono obraz „Jezusa Przyjaciela Dzieci” namalowany w Berlinie przez śląskiego artystę Jana Bochenka.

Gdy w 1896 r. właścicielem uzdrowiska został dr Mikołaj Witczak, nastąpił gwałtowny rozwój Zakładu Marii. Siostry Boromeuszki, nie mając własnego pomieszczenia, na parceli podarowanej im przez dr Witczaka, wybudowały własny dom – „Dom św. Józefa”. Dzięki subwencjom zakładów przemysłowych oraz innych instytucji przysyłających dzieci na kurację do „Zakładu Maryi”, w 1909 r. wybudowano „Dom Aniołów Stróżów”, przeznaczony wyłącznie dla chłopców. W następnych latach przeprowadzono cały szereg prac budowlanych i inwestycyjnych. W 1918 r. przy Zakładzie ustanowiono kurację. Jednocześnie powzięto decyzję o budowie nowego kościoła, która niestety nigdy nie doczekała się realizacji.

Podczas II wojny światowej sanatoria dziecięce zostały zajęte przez Niemców. Ewangelicka „Betanie” zamieniono w siedzibę gestapo, „Dom Aniołów Stróżów” zajął Hitlerjugend, w „Zakładzie Maryi” natomiast umieszczono Niemców z Besarabii.

Po upaństwowieniu uzdrowiska po II wojnie światowej, życie religijne mieszkańców Zdroju nadal skupiało się w kaplicy „Zakładu Maryi”. Po siostrach Boromeuszkach i Córkach Bożej Miłości, swój Dom w Jastrzębiu-Zdroju założyły Siostry Służebniczki. W sierpniu 1950 r. zorganizowały one swoją placówkę przy ul. 1 Maja. Nadal funkcjonowała Fundacja Dobroczynna NMP, mająca w swym posiadaniu trzy domy: „Zakład Maryi”, „Dom Aniołów Stróżów” i „Dom św. Józefa”. Ostatni z nich zamieszkiwany był przez lokatorów. „Dom Aniołów Stróżów” wydzierżawiła Dyrekcja PKP w Katowicach, która jednak od 1950 r. nie płaciła czynszu. Natomiast Dyrekcja Uzdrowiska w Jastrzębiu-Zdroju prowadziła pertraktacje w sprawie wynajęcia jednego skrzydła „Zakłady Maryi”. W 1950 r. starania przerwano i Dyrekcja bez podania tytułu własności wprowadziła się do części tego budynku. W obawie więc przed utratą całego budynku przystąpiono do adaptacji istniejącej kaplicy na kościół parafialny. 10 czerwca 1951 r. świątynię poświęcił ks. biskup Herbert Bednorz, a 15 grudnia erygowana został nowa parafia.

24 kwietnia 1952 r. dekretem o zniesieniu Fundacji „Dom św. Jacka” przeszedł na własność państwa. 7 marca 1954 r. erygowano Drogę Krzyżową w kościele. Rozpoczęto także starania o budowę nowego kościoła, które także nie doczekały się realizacji. W związku z tym w kolejnych latach prowadzone były prace związane z wystrojem wnętrza świątyni. Udało się również odzyskać drugą część obiektu, zajmowaną przez dyrekcję uzdrowiska. Nastąpiło to jednak po długoletnich staraniach, w 1991 r.

Forma ochrony prawnej

Budynek kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa (dawniej dom uzdrowiskowy) jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków jako element zabytkowego zespołu uzdrowiskowego – nr rej. A/1524/93 z 30.04.1993 r. w skład którego wchodzą również: park zdrojowy, dom zdrojowy, łazienki I, łazienki II, łazienki III, dom mieszkalny – „Masnówka”, klasztorek, szpital, pijalnia wód, muszla koncertowa oraz sanatorium „Dąbrówka” – nr rej. A/149/05 z 16.08.2005 r.

Położenie obiektu

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa znajduje się na terenie zespołu uzdrowiskowego w centrum Jastrzębia-Zdroju przy ulicy 1 Maja.

Dostępność

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa jest obiektem ogólnodostępnym. Najlepiej jest go zwiedzać w godzinach porannych lub popołudniowych, przed lub po odprawianą tutaj codziennie mszą św.

Źródła, informacje w Internecie

www.nspj-jastrzebie.com

www.jastrzebie.pl

Artykuły powiązane

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jastrzębiu-Zdroju

ul. 1 Maja 36, 44-330 Jastrzębie-Zdrój

Wycentruj mapę Pokaż drogę Pobierz KML